Antwoorden op vragen over de Koniks op Landtong Rozenburg

 Vr. 4-3-2016

De afgelopen weken was er veel discussie over en media-aandacht voor het feit dat er wellicht twee koniks uit de groep op de begrazingsweide op Landtong Rozenburg naar de slacht gaan. Vooral onder de Rozenburgers leven veel vragen, Tanja de Bode en Jos Vrolijk geven antwoord op deze vragen.

 

Waarom worden er koniks uit het gebied gehaald?
De kudde op de Landtong groeit, maar het gebied groeit niet mee. Als we geen paarden weghalen, ontstaat er voedseltekort. Omdat er ieder jaar veulens worden geboren, halen we ook ieder jaar paarden weg. Ook komt het voor dat het niet goed gaat met bepaalde koniks. Bijvoorbeeld door agressief gedrag, slechte voeten waardoor ze pijn lijden of ouderdom waardoor ze de winter niet overleven. Dan gaat het dus niet om een tekort aan voedsel.

Wat zijn dan de opties?
In eerste instantie zoeken we een goede plek waar de dieren herplaatst kunnen worden. Dat moet een plek zijn waar ze op natuurlijke wijze kunnen leven, zoals wij ook onze kuddes laten leven. Waar dat is, binnen- of buitenland maakt niet zoveel uit. Alleen als er geen andere optie is, gaat een dier naar de slacht. Het is zelfs mogelijk om een hele kudde te verplaatsen, bijvoorbeeld als een jonge hengst zich heeft opgeworpen als nieuwe leidhengst en een nieuwe kudde heeft gevormd.

En hoe zit het nu met de kudde op de Landtong?
Voor de twee veulens waar het over gaat, hebben we tot nu toe nog geen andere oplossing gevonden dan slacht. Dat ze geslacht worden, staat nog niet vast, we zijn nog steeds heel hard aan het werk om een andere oplossing te vinden waar wij als FREE Nature achter kunnen staan.

Waarom kiezen jullie nu juist deze twee koniks?
Als er koniks weg moeten, kiezen we in eerste instantie voor koniks waarmee ‘iets’ is. Deze twee zijn afwijkend van kleur. Als we ze verplaatsen naar een gebied waar wolven leven, en dat is al in Duitsland, worden juist zij eerder gegrepen. Zeker in het begin als ze nog niet in een bestaande kudde zijn opgenomen.

Kunnen ze naar een natuurgebied in Nederland waar geen wolven zijn?
Dat zou kunnen, maar dan planten de dieren zich voort en hun nazaten kunnen we nergens onder brengen. Die zullen ook een afwijkende kleur hebben. Uiteindelijk moeten we dan nog veel meer dieren laten slachten.

En bij een particulier?
Dat kan echt niet. Deze paarden zijn in het wild geboren en zijn gewend aan heel veel ruimte. Een particulier heeft misschien een hectare, maar ze zijn op de Landtong zestig hectare gewend. Bovendien is het voor de konik niet goed als hij ineens met mensen te maken krijgt, terwijl hij zijn leven lang - en dat is bij deze koniks precies de periode waarin ze van alles ontdekten - niets met mensen te maken heeft gehad maar met een leidmerrie en een leidhengst.

Kun je een konik temmen?
In een enkel geval lukt dat, maar het is heel moeilijk en meestal lukt het niet. Dan wordt er eindeloos met zo’n dier gesleept en uiteindelijk alsnog naar de slacht gebracht omdat het een gevaarlijk paard is. Dat willen we onze dieren niet aandoen, dat vinden we niet ethisch.

Er zijn oplossingen aangedragen. Ze kunnen naar Spanje, naar Goes, naar een manege met veel buitenruimte. Waarom gaan jullie daar niet op in?
De ruimte die Goes en de manege bieden, is sowieso te klein voor de koniks. En voor wat betreft de stichting in Spanje: zij bestaan van donaties, wij hebben geen garantie dat de paarden daar kunnen blijven als de donaties stoppen. Deze koniks zijn nog heel jong en ze kunnen wel dertig jaar worden. Maar waar we vooral bang voor zijn dat het toch ‘gehouden’ dieren worden, met bijvoorbeeld gekapte hoefjes. Daar komt bij dat de reis heel stressvol is. Het zou de eerste keer zijn dat ze buiten de kudde zijn. Hier zijn de paarden gewend aan een kudde met een leidmerrie en een leidhengst. De leidmerrie vertelt ze waar ze kunnen eten en de leidhengst beschermt ze. Dat hebben ze in Spanje niet. Er zijn wel tamme paarden, maar geen kudde koniks waarbij ze zich kunnen aansluiten. Daarvan worden ze ongelukkig.

Wat maakt een konik dan een gelukkig paard?
Een konik, maar dat geldt eigenlijk voor ieder paard, is gelukkig als het zelf zijn leefwijze kan kiezen en zich veilig voelt. Een paard is een prooidier en daarvoor geldt eigenlijk maar één ding en dat is veiligheid. Koniks zijn kuddedieren die zelf hun veiligheidssysteem kiezen: de merrie loopt voorop, bepaalt waar de groep gaat eten, waar de groep heengaat, hoe hard er wordt gelopen. De hengst loopt achter de groep en zorgt voor bescherming. Als het veiligheidssysteem is geregeld, is een konik een gelukkig paard. Geluk is voor een konik dus niet bereikbaar als hij geen onderdeel is van een groep.

Waarom zijn ze niet meteen na de geboorte weggehaald?
Omdat dat veel te veel stress oplevert voor het moederdier! Haal een kind van zijn moeder weg en de wereld vergaat!

Waarom krijgen de koniks geen anticonceptie?
Anticonceptie verandert het leven van een konik volledig en daar worden ze niet blij van. Ook castreren of steriliseren is wat ons betreft geen optie. Deze dieren worden dan makkelijk uit de kudde verstoten en zijn kwetsbaar voor allerlei ziektes. Zonder veulens in de kudde heeft een leidmerrie geen motivatie om zich met de kudde door een gebied te verplaatsen, op zoek naar goed voedsel, en heeft de leidhengst geen motivatie om de kudde te beschermen. Maar er zijn meer redenen om niet over te gaan op anticonceptie. Een merrie is gebouwd om veulens te krijgen, ze eet extra eiwitten en suikers zodat het veulentje groeit. Als ze geen veulentje heeft, maar wel die extra’s eet, wordt ze ziek. Zonder veulens zijn de koniks geneigd mensen lastig te vallen: ze hebben toch niks te doen. In een kudde zonder veulens leven ongemotiveerde, ongelukkige en vaak ook zieke dieren.

Hebben jullie financieel gewin door de verkoop van wildernisvlees?
FREE Nature is een stichting zonder winstoogmerk, we worden er dus niet rijk van. Er zijn veel kosten aan verbonden om het vlees te verwerken. De begroting van het beheer van alle gebieden wordt voor een klein deel gedekt door inkomsten uit de verkoop van vlees, voornamelijk rundvlees.

Hoe worden ze geslacht?
Wij zijn verantwoordelijk voor onze dieren en zorgen voor ze vanaf hun geboorte tot aan hun dood.
Als een konik naar de slacht moet, halen we hem daarom zelf op. Het dier gaat los op de trailer want we kunnen hem niet met een halster vastzetten. We brengen het dier naar een slachter die gespecialiseerd is in paarden, volledig gecontroleerd en gecertificeerd. Iemand dus die weet wat hij doet.

Waarom moet je 25 meter afstand houden?
De koniks leven als een wilde kudde, ze kunnen zelf hun kostje bij elkaar scharrelen. Als mensen te dichtbij komen, wordt het natuurlijke proces verstoord. De paarden worden opdringerig en gaan bedelen en schooien. Dat lijkt heel leuk, maar het kan echt heel gevaarlijk zijn. De koniks kunnen gaan bijten of schoppen met alle gevolgen van dien. De hengst kan de paarden bij de mensen wegjagen, maar ook de mensen bij de paarden en dat kan echt voor ongelukken zorgen. Koniks die teveel aan mensen wennen en dit gedrag vertonen, worden uit de kudde gehaald. Die kunnen we niet herplaatsen en worden geslacht, hoe naar we dat ook vinden. Koniks lijken dus heel aaibaar, maar dat zijn ze niet. Die 25 meter afstand is er dus niet alleen om de mensen te beschermen tegen de paarden, maar ook om de paarden te beschermen tegen de mensen!