Terreingebruik en voedselkeuze van koniks in de Slikken van de Heen

do. 15 - 10 - 2015

In de periode januari-augustus 2015 heeft Michiel Tangerman, student Ecology & Wildlife management aan de Helicon in Geldermalsen, in opdracht van FREE nature onderzoek gedaan naar de koniks op de Slikken van de Heen. Dit voormalige getijdengebied van ca 200 ha aan het Krammer Volkerak is in beheer bij het Zeeuwse Landschap. De kudde koniks is hier eind 2013 ge´ntroduceerd als aanvulling op de bestaande begrazing van een kleine groep hooglanders en een kudde vleeskoeien op seizoensbasis. Bij dit onderzoek is het terreingebruik in kaart gebracht, alsmede de voedselkeuze en de interactie met andere grazers.

De verschillen in terreingebruik blijken per maand te verschillen. In de wintermaanden gebruiken de koniks een groot deel van het gebied, ze komen bijna overal. In de zomermaanden daarentegen concentreren ze zich vooral aan de waterkant, waar ze tijdens warme dagen verkoeling zoeken. De voorkeursgebieden van de koniks bestaan voornamelijk uit de meer open, grazige terreindelen met verspreid staande bomen en struiken.


Figuur 1: terreingebruik koniks over de gehele onderzoeksperiode


Figuur 2: terreingebruik koniks in januari


Figuur 3: terreingebruik koniks in augustus


Het dieet van de koniks bestaat voor 86% uit grassen, waarvan weer 35% duinriet wordt gegeten. Dit is positief aangezien er een aantal monotome duinrietvelden praktisch onbegraasd waren. Verder bestaat het dieet uit kruiden en houtigen. Van de houtigen werd vooral de bast van wilgen geconsumeerd, daarnaast aten de koniks ook dauwbraam, berk, gewone braam, meidoorn en duindoorn. In de maanden januari t/m april worden de meeste houtigen gegeten, in mei hoofdzakelijk grassen en in juni t/m augustus weer meer kruiden.


figuur 4: voedselkeuze van de koniks over de gehele periode


figuur 5: voedselkeuze per maand


figuur 6: de gegeten grassen per maand


Tijdens het grazen hadden de koniks geen duidelijke voorkeur voor de aanwezigheid van een andere grazer, slechts 12% van de tijd was er een andere grazer in de nabijheid. Het meeste waren dit nog de vleeskoeien, waarbij er verder nauwelijks interactie was. Met de tijdelijk aanwezige trekpaarden was er meer interactie, deze werden voornamelijk verjaagd.


figuur 7: aanwezigheid van andere grazers bij de koniks


Er zijn onderzoeksprotocollen opgesteld die gebruikt kunnen worden voor vervolgonderzoek. Het streven is om de koniks een jaar lang te volgen, en dat meerdere jaren achtereen. Momenteel is er al een nieuwe student bezig om gegevens van de herfst te verzamelen. Wellicht kan er een konik met een halsbandzender worden uitgerust, voor een nauwkeuriger beeld van het terreingebruik alsmede het dag- en nachtpatroon.
Dit onderzoek heeft enkele verwachtigen bevestigd, maar ook nieuwe inzichten gegeven. Hoe dan ook erg waardevol!


Download hier het gehele onderzoeksrapport