Andere kijk op de natuur

Opinie
Ma. 23 – 07 -2012

Door Merijn van den Hoogenhoff, actief voor het Hoekse Waardse Landschap en vrijwilliger van FREE Nature, dit stuk is geschreven op persoonlijke titel. Opiniestukken hoeven niet perse de mening van FREE Nature te reflecteren maar zijn bedoel ter inspiratie.

Praat mee via Facebook!

 


Verkeerd beeld van natuur?

Al vele eeuwen zien wij de natuur in Nederland als iets dat wij moeten sturen en begeleiden. Hetzij door ingrijpen in de omgeving of door de jacht. Anders komt er immers niets van terecht. Dat is een arrogante en verkeerde houding. Stoppen met biotoop vernietiging, versnipperen of vervuiling, ja daar help je de natuur mee. Maar sturen? Beheren? Inrichten? Allemaal bedacht door ons en om de controle te houden. We zijn bang voor het onland en niet beheerste natuur. En helaas hebben veel verenigingen in hun naam al een probleem staan, namelijk het woord “behoud”. Dat maakt veel natuurverenigingen in eerste instantie behoudend en weinig flexibel.

Het is zo dat “natuur” per definitie iets is dat zonder vooropgezet doel via toevalligheden voort gaat. Dat dus ook altijd zelf zal ontstaan en ontwikkelen. En dat “beheer” per definitie gestuurd wordt naar een vooropgezet doel, waarbij voor eeuwig en altijd ingrijpen nodig blijft. Uit het oogpunt van soortbescherming kun je er voor kiezen om een bepaald soort biotoop te creëren en te behouden. Omdat het voortbestaan van die ene soort heel belangrijk wordt gevonden. Niets mis mee, maar geen natuurlijke situatie en vreselijk duur. Het zorgen voor robuuste verbindingszones (inclusief cultuurgebieden en bedrijvigheid) geeft de mogelijkheid voor vele soorten om zelf de plaats te zoeken waar ze naar toe willen. Niet door mij bedacht hoor en op Europees niveau ook wel geaccepteerd. Maar wij hebben er in ons landje wel wat moeite mee.

De economische belangen zouden geschaad kunnen worden of de subsidie niet meer gekregen voor dat ene dier! Maar onze manier van omgaan met de natuur en het landschap veroorzaakt nu juist schade. Bijen die niet meer bestuiven, water dat verzilt, droogte door goede irrigatie en daarmee ook gelijk bij veel neerslag een teveel aan water in onze sloten en kreken. Het is hoog tijd om eens met de natuurlijke omstandigheden mee te buigen en er niet voortdurend tegen in te gaan

Nederland is veel te klein voor echte natuur

Helaas weer zo’n vooroordeel wat nergens op berust. Er zijn in Europa maar weinig plaatsen waar je op zo’n betrekkelijk klein gebied zoveel verschillende omstandigheden aantreft. Zout, zoet, zee, estuarium, bos, zandgronden, graslanden, heuvel en vlak. Dit alles met een enorme diversiteit aan planten en dieren. Maar vooral met mogelijkheden voor nog veel meer dieren. Als wij het toelaten tenminste. Proces gestuurde natuur was voor mij een openbaring en de zoveelste eye opener. Stel geen tussentijdse doelen of einddoel, maar laat het proces van natuurlijke ontwikkelingen leidend zijn voor je volgende stap. En die stap kan in bewoond gebied ingrijpen of begeleiden zijn, maar overal elders is die volgende stap vaak kijken wat er nu weer gebeurt. Het is werkelijk ongelofelijk wat er ontstaat als je processen hun gang laat gaan. Zo min mogelijk rasters (of het dorp uit rasteren i.p.v. de natuur) en vooral genieten. Niet preventief ingrijpen maar proactief.

Exoot of pionier

Al duizenden jaren zwerven dieren over de wereld. Over tijdelijke landbruggen, ijs of door hulp (bewust of onbewust) van de mens. Op een volledig willekeurig moment heeft men grenzen getrokken en gezegd dit hoort in Nederland en dit niet. Vaak slechts bepaald door landsgrenzen of belangen. Als dat namelijk niet zo was, dan zouden we een aantal dieren nu ook nog bestempelen als niet inheems. Ik zal de soorten niet noemen, want daar gaat het niet over. Waar het om gaat is twee dingen.

  • Is elke exoot wel een exoot

Om als voorbeeld te dienen noem ik de huiskraai en de ware muizen (bruine & zwarte rat, huismuis e.d.) Deze dieren hebben zich door middel van onze schepen verspreid over de wereld. Niet omdat wij dachten “die is van belang” nee, omdat deze dieren zo opportunistisch waren om aan boord te stappen. Niemand heeft ze gedwongen. Als dit niet over zee met een schip gebeurt maar over land, dan heet het op eigen kracht en dan koloniseerde een dier een nieuw gebied. Dat is toch meten met twee maten? Zijn de huiskraai en de ware muizen dan ook niet gewoon aan het koloniseren en gebied aan het uitbreiden? OK wij bieden de mogelijkheid maar zonder opzet. Een stuk drijfhout waar een dier een eiland mee bereikt is niet anders.

  • Is elke exoot wel een nadeel voor de Nederlandse flora en fauna

Als voorbeeld weer twee dieren wasbeer en Amerikaanse nerts. De ene op eigen kracht naar Nederland gekomen, nadat hij als huisdier ooit uit Amerika is mee genomen naar andere plekken in Europa.. De ander is door “bevrijdingsacties” in ons land aanwezig. Beide veroorzaken geen schade of verdringen een ander dier uit zijn biotoop. Immers een dier als de wasbeer met zijn gedrag is in een niche gestapt dat niet opgevuld was. En de Amerikaanse nerts stapt in een niche die wij door jacht vrij gemaakt hebben. Is dit schadelijk voor de Nederlandse fauna? Ik kan niet bedenken waarom. Behalve dan dat wij het niet zelf bedacht en gepland hadden.


Open mind is belangrijker dan de uiteindelijke keuze

Ik laat hier één mening horen en wel die van mij. Deze is veel meer gebaseerd op gevoel betrokkenheid en veel informatie tot mij nemen dan dat hij wetenschappelijk is onderbouwd. Daarom is mijn mening ook geen waarheid. Net zo min als wel wetenschappelijk onderbouwde betogen. Niets is veranderlijker dan wetenschap. Ik pleit daarom voor gezond verstand en een open mind. Durf te luisteren naar de meningen van anderen en misschien is hun oplossing wel een verrijking op je eigen zicht. En zou het niet geweldig zijn als we de natuur in al zijn grootheid als klankbord namen en niet de ambtenaren en mensen die het allemaal denken te weten (ik dus ook).


Wat is uw mening over dit stuk, praat mee op onze facebook pagina.