De-domesticatie in de praktijk: deel III zelfgenezend vermogen

Vr. 8 - 06 - 2012

De runderen en paarden van FREE Nature doorlopen een proces van verwildering of de-domesticatie. Hiermee gaat FREE verder dan het puur inzetten van dieren voor begrazing. Onze dieren doorlopen een route om uiteindelijk weer als echte wilde dieren te kunnen leven. Maar zover zijn we nog niet. Dit proces heeft begeleiding nodig. Wat komt er zoal bij kijken, hierbij deel III van deze serie: zelfgenezend vermogen.

Zelfgenezend vermogen

Sociale kuddes paarden en runderen hebben een rangordesysteem, wat in de bronsttijd regelmatig wordt getoetst. Jonge stieren gaan het gevecht aan met de oudere en hengsten uit de hengstengroep proberen een merrie te stelen of voor nageslacht te zorgen. Hoewel de meeste gevechten veel weg hebben van een politiek debat, in de vorm van het graven van stierenkuilen of het poepen over elkaars hoop, vallen er ook wel eens rake klappen. En daarbij raken dieren soms verwond.

Een jonge hengst uit het gebied bij Slot Loevestein wil ook graag een harem veroveren. Hij bevecht de leidhengst, wat er hard aan toe gaat. De jonge hengst krijgt in plaats van een merrie, een flinke bijtwond op zijn bil. Voor een beheerder is de keuze voor behandeling beperkt. Om de hengst te kunnen behandelen, moet het dier worden ingevangen. Maar dat levert stress op en stress heeft een negatief effect op het genezingsproces. En anderzijds blijkt uit ervaring dat veel wonden prima uit zichzelf kunnen genezen.

Al voor de antibiotica bestond, leefden paarden op dezelfde manier in kuddes in onder andere Europa. Ook toen raakten dieren gewond. Het zelfregulerende systeem van dieren stelt ze in staat zelf te zorgen voor genezing. Voedsel is daarbij een belangrijk hulpmiddel. Doordat er in het natuurgebied een grote diversiteit aan kruiden te vinden is, heeft het dier ook alle mogelijkheden om zijn zelfregulerende systeem aan te spreken en zelf te zorgen voor zijn genezing.

Bij het aantreffen van een gewond dier is het belangrijk te kijken naar het gedrag van het dier. Dat is de belangrijkste graadmeter voor welzijn. Bij pijn of ongemak zal een dier zich terugtrekken. De jonge hengst van de fotoserie deed dat echter niet. Hij at goed, volgde de kudde en had niet veel geleerd van zijn eerdere bijtwond: net toen de eerste wond genezen was, beet zijn rivaal hem opnieuw in zijn bil. Een nieuw genezingsproces kwam op gang. De onderstaande fotoserie uit 2012 is een overzicht van wondgenezing. De Laatste foto toont het litteken in 2012.

Dit verhaal staat niet op zich zelf. Net als bij ons mensen, raken ook dieren wel eens gewond. Voor een verstuikte enkel gaan wij niet direct naar de dokter, voor een gebroken been wel. Bij gewonde dieren gaat dit net zo. De beheerder moet zich bij iedere situatie steeds opnieuw afvragen of hij wel of niet moet ingrijpen. Immers we hebben ook een zorgplicht voor onze dieren. Om de beheerder hierbij te helpen hebben we een eigen ethische richtlijn.

Situatie in 2012