Koning Winter deert grazers niet

wo 1 - 02 - 2012

Na weken van kwakkel weer is Koning Winter dan eindelijk gearriveerd. Het deert de vrij levende runderen, koniks en wisenten van FREE Nature niet. Gedurende het afgelopen najaar hebben de dieren reeds een stevige wintervacht aangelegd. Deze biedt meer dan voldoende bescherming tegen de koude temperaturen. Zo ligt de optimale temperatuur van onze runderen rond de 4C. Een zomers +25C ligt hier toch echt verder vandaan dan een winterse -10C. Elders in Europa, bij vergelijkbare begrazingsprojecten in bijvoorbeeld Letland, valt de temperatuur ’s nachts zelfs regelmatig onder de -40C. Toch weten de dieren ook hier perfect te overleven. Wat dat betreft kunnen ze best tegen een stootje.


Bijvoeren niet nodig

De kuddes van FREE Nature leven in natuurlijke lage dichtheden. Afgelopen zomer was er een overvloed aan groene gewassen en hebben de dieren zich helemaal rond gegeten. De bijgroei van grassen konden de dieren bij lange na niet bijhouden. Hierdoor werd een goede vetvoorraad opgebouwd voor mindere tijden.

Nu het gras niet meer groeit spreken de dieren deze vetvoorraad aan. Ze blijven gewoon eten, alleen moeten ze nu figuurlijk gezegd aan het bord spruiten in plaats van de snoeptrommel. De iets minder smakelijke en energie rijke gewassen worden juist nu gegeten. De dieren mogen iets afvallen, de beheerder houdt dit goed in de gaten. Alleen wanneer de dieren teveel inleveren stappen we over op het bijvoeren van de dieren. Maar eigenlijk betekend dit dat er afgelopen zomer teveel dieren hebben gelopen en dat ze daardoor te weinig vet hebben kunnen opbouwen.

Dat de dieren overstappen op minder smakelijk soorten is voor de natuur heel belangrijk. Opkomend struweel wordt terug gezet waardoor een half open landschap vol variatie ontstaat. Een gesloten vervilte grasmat wordt weer geopend, met straks in het voorjaar veel kiemplekken voor tal van kruiden. Variatie in het landschap waar veel insecten, vogels, kleine zoogdieren en roofdieren van profiteren.

Wanneer bijvoeren toch noodzakelijk is, om onnodig lijden bij de grazers te voorkomen, gebeurd dit door voer ruim te verspreiden over het gebied. Bij slechts n voederplek zouden alleen de sterkste dieren hiervan profiteren. Die jagen de zwakkeren die het voer weg, en juist die dieren hebben het voer nodig. Op dit moment wordt bij FREE alleen bijgevoerd in enkele van de kleinere gebieden rondom het Naardermeer en het Kwaoj Gat, onderdeel van het Kempen~Broek.


Sla, wortel of aardappelschil kost energie

Gedurende de wintermaanden is het verteringsgestel van wilde levende dieren ingesteld op schaal voedsel. Het malse gras groeit niet meer en dus stappen de dieren over op overstaande kruiden, wintergroene gewassen als braam, takken twijgen en zelfs boombast. Hieruit kunnen de dieren nog een behoorlijke hoeveelheid mineralen halen, maar dit vraagt wel om een tijdelijke aanpassing van de darmen. Hoe goed bedoel ook, het voeren van vers voedsel kost de dieren nu juist meer energie dan het oplevert. Darmen gaan harder werken om de groene celwanden af te breken en dieren kunnen aan de diaree raken. Dit kost veel meer energie dan het kleine beetje groene voedsel oplevert.

 

Drinkwater volop aanwezig

Hoewel de sloten dichtvriezen blijft er veel verborgen vocht aanwezig. Veel water krijgen de dieren binnen via bevroren rijp die ze met de planten mee opeten. Daarnaast kennen ze omgeving zeer goed en weten ze tal van luwe plekjes te vinden waar het ijs net wat dunner is. Deze breken ze vervolgens met hun hoeven open. Het hakken van wakken gebeurd lokaal wel, maar is niet altijd nodig. Meer dan eens gebeurde het dat de beheerder een gat in het ijs aan het makken was en dat 5 minuten later de dieren hun eigen wak gingen hakken, 5 meter verderop. De kuddes langs de grote rivieren kunnen ook hier hun vocht vandaan halen.