Sociale kuddes 

In tal van natuurgebieden zet FREE Nature wild levende runderen, paarden en zelfs wisenten in. Dit met zogenoemde sociale kuddes, een natuurlijke afspiegeling van de dieren die geboren worden, opgroeien, volwassen worden en uiteindelijk weer sterven. In zo'n kudde zijn dieren van alle geslachten en leeftijden aanwezig. In een complete kudde kan ieder dier zijn eigen sociale gedrag ontplooien.

Zo lijkt een kudde runderen vanaf een afstand één diffuse groep, maar in wezen zijn er verschillende kleine groepjes. Moedergroepen waarin zich een ervaren oudere koe, de leidkoe of matriach, met haar dochters en kleindochters bevinden. Jonge dieren worden opgevoed door hun moeder en tantes. Een pasgeboren kalf wordt ver van de kudde in de ruigte verstopt. Pas als het sterk genoeg is gaat het met de moeder mee naar de kudde.

Wild levende paarden leven in een haremgroep, geleid door een leidmerrie. Ze bepaalt wat de groep wanneer gaat doen. De leidhengst beschermt de kudde en houdt deze bij elkaar. Veulens worden midden in de groep geboren.

Jonge stieren en hengsten leven los van het vrouwengedoe in aparte groepen. De grootste en sterkste stier dekt als een koe op het hoogtepunt van tochtigheid is en probeert andere stieren hiervan te weerhouden. Wanneer een jonge hengst volwassen wordt probeert hij een eigen harem te vormen of een bestaande harem over te nemen.

Hoewel onze cultuur vertrouwd is met paarden en runderen als huisdier, is er maar weinig kennis over hun natuurlijke gedrag. Mensen bepalen immers hun plaats in de sociale orde. Overtollige stieren worden gecastreerd of geslacht, dieren worden al op jonge leeftijd bij hun ouders weggehaald en apart gezet en meestal is er sprake van een scheve geslachtsverhouding. Dit ontneemt de dieren de kans een eigen sociale orde op te bouwen.